Mor Taka'yı seviyor ve ilgiyle takip ediyoruz. Yolları daim olsun. Bu vesile ile Mor Taka'nın 4. Sayısında yer alan bir soruşturma ve bizlerin verdikleri cevapları içeren yayınlanmış metni ekliyoruz. Bilgilerinize:

• Elektronik dergi, kültür-sanat portalı ve antolojilerin olanakları nedir?

Matbu dergiler ve gazeteler ile hemhal olanlar çok iyi bilir ki basılı evrak çok ciddiyet ve titizlik ister ve dönüşü olmaz. Belli bir sermaye birikiminiz olmalı, kaliteli baskı hizmetleri alabileceğiniz merkezlere yakın olmalısınız ve dahası “usta” elemanlarla çalışmalısınız. “Sanal” çalışmalar, matbaadan, dizgiden, dağıtımdan, dönüşü olmayan yanlışlıklardan, ekonomik sıkıntılardan ve dahi reklam telaşesinden soyutluyor bizi.

İnterneti mesaj alıp gönderme hususunda fikr-i sabit edinmeyip nimetlerinden istifade etmeyi düşünmeliyiz. Bir “e-dergi”, arşivi ile, yorum yazılabilirliği ve tavsiye edilebilirliği ile, “interaktifliği” ile matbu hiçbir derginin yapamayacağı işleri başarır. “Hata-i mürettip” çilesini, zarar endişesini, ticaret riskini, posta – satış sendromunu yaşamamamızı sağlar. Günlük günceller, anlık müdahalelerde bulunabilir, derhal yayınlarsınız. Bir yazarın yazısı altında o yazarın daha önceki yazılarına ulaşmanın ve okumanın kıymeti hangi matbu dergide var acep?

Sayfa sınırlaması olmadan, bir çok çalışmayı, bir çok edebi, siyasi, ictimai nev’i bir arada sunabilen portallar, kişilerin ilgileri ölçüsünde “ne ararsan bulunur derde devadan gayri” yaklaşımıyla muhteva oluşturmaya çalışıyor. Birbiriyle ilintili yazıları veri tabanı vasıtasıyla harmanlayıp belki yönlendirme ama çokça hizmet olarak sunuyorlar. Digital ortama aktarılan yazılar - yazarlar, şiirler - şairler, çok hızlı bir şekilde “elimizin altına” geliveriyor. Hasılı ben memnunum. Tavsiye dahi edebilirim.

• “İnternette edebiyat olmaz” eleştirisinden “sanal dünyada sanat ne kadar gerçek” sorusuna değin, internet edebiyatının gerçek edebiyat kulvarına katkısı ne oldu?

Zapta geçirilsin efendim: Dergicilik Türkiye’de bir dipsiz kuyu. Çıktıkça çoğalan, çoğaldıkça yayılan, genişleyen, büyüyen bir umman. Köşe başlarındakiler aynada daim kendilerini gördüklerinden sairleri “Taşra” diye keselerinden çıkardıkları mühür ile damgalar ve aynalarına dönüverirler. (Hece Dergisi, Aralık 2004 - 96. sayısı ) İstanbul’un altı üstü “Taşra” olmuş lakin “karşıya” geçenler bunu geçtikleri kıyıda bırakıveriyorlar. Buyururlar ki: “Taşra” dergiciliği amatör, hevesli, çoşkulu gençlerin odaklaştığı kesişme noktasıdır hepsi o kadar. Sanat yönü onlara göre yoktur; kalite ne gezer; gereksizdir kısaca. Hem niye çıkar ki taşra dergileri? Gençler niçin yazarlar buralarda? Okundukları mı vardır sanki? Üstadların dergilerini alıp yazılarını okusalar ya!.. Taşra dergilerinin edebiyatın çöplüklerinden merkezin sakin ve serin sularına akması gereklidir!... Falan filan.

Mübarek otoriteler analarından sanki yazar doğdular; her yazdıkları bir üstadlık emaresi… Sanal dergileri taşra dergisi makamına kendince yerleştiren üstad, bu siteleri yazar olma hevesine kapılmış insanların işgali altında diye niteliyor. Yahu yazar olma hevesi olmadan mı “yazar” oldun diye sorarlar adama? Hele bir bakıver yazılanlara. Sizin elinize su dökemezler ama yine de bir bakıver belki bir ışıltı, bir cevher söz konusu olabilir. İlla İstanbul’da elinizin altında mı yazması gerekir gençlerin? Cahit Zarifoğlu ve Yedi Güzel Adam “Mavera”da yaptıklarını taşralı olarak yaptı. Güzel Maraş’ın güzel dergisi “İkindi Yazıları” taşralı idi. Ne güzel, ne samimi, ne sıcak bir taşralı… Palandöken vardı bir zamanlar. Diriliş hangi memleketten usta? Dergah’ta atan kalp Erzincan’ın değil mi?

Sanal alemdeki metinler bir üründür. Edebi yönünün olup olmadığı, Hıncal Uluç vari satırlardan değil zaman ve okurları tarafından belirlenecektir. Tıpkı bütün eserlere uygulanan kıstas gibi. Yazmak eylemse, zamanı geniş zamandır ve internet çöplüğü diye vasf edilen mekanlar belki bir çok üstaddan daha güçlü kalemlere ev sahipliği yapıyordur? Ne dersiniz?

“E-dergi” yahud sanal alemde edebiyat olgusuna muhalif duranları, kullanageldikleri daktilonun tarihini okumaya davet ediyorum. Güzel yazıyı, dolma kalemi, mürekkebi unutturacak daktilodan, daktilo niyetine kullandıkları klavyeye geçişleri ne kadar zor olmuşsa kopyala-yapıştır mantıklı kişisel bilgisayarlarından da internet ortamına geçişleri o kadar zor olacaktır. Ama olacaktır çünkü başka çıkar yol bulamayacaklar. Vaktiyle “taşra”dan bir mekan edinmeye baksalar iyi olacak derim.

• Hedeflerini kültür-sanat portalı olarak açıklayan sitelerde öncülüğü şiirin almasındaki etken nasıl açıklanabilir? Etkileşimli ve değişken sanal dünyanın sanatta yaratıcılık kültürü karşısında tavrı ne olacak?

Şair bir milletiz. Şiire bayılırız. Anamızdan şair doğduğumuz realitedir. Şair olmayı arzulayan bir nesle aşinayız. Eski edebiyatımızın büyük nisbette nazımla inşa edilmiş olması dahi bunda etkilidir diye büyük laf edebilirim. Yazmayı tıpkı okumakta olduğu gibi “sevilmeyen” sınıfında mukim kılıyoruz. Ehl-i kalem arasında bir soruşturma yapmalı ilk yazı tecrübelerine hangi nev’i ile başladıklarına dair. Ekseriyetin “şiir” mırıldanacağına şüphe yok aslında. Ama kalplerin mutmain olması için yapılmalı!.. İzah? İzahtan vareste durum efendim bu.

Etkileşimli ve değişken sanal dünyanın sanatta yaratıcılık kültürü karşısında tavrı ne olacak?

Sanatla beraber gelişecek, gelişecek, gelişecek…

• Elektronik edebiyatı, matbuu yayıncılıktan ayıran en önemli etken sanal olması mıdır? Kriterlerimiz nelerdir? Sanal edebiyatta usta-çırak ilişkisinden söz etmek mümkün mü?

Galiba evet… Matbu edebi metin, digital ortama aktarılınca değer mi kazanıyor, değer mi kaybediyor? Merhum Ziya Paşa’nın kulaklarını çınlatalım palan telmihi ile. Eserin nasıl vücuda getirildiği önemlidir. İster bilgisayar başında, ister kağıt – kalem sularında çalışan olsun yazarın ne yazdığı, nasıl yazdığı mühimdir. Bu yazı kareli büyük boy bir deftere yazıldı ve dijital ortama aktarıldı. Bunu ister matbu bir dergi yayınlasın ister “e-dergi” aynı yazıdır; beğeni okurundur. Okur beğenirse metni kolayca kendi arşivine atabilir, yazarına düşüncelerini iletebilir, birisine tavsiye edebilir. Hangi matbu dergi ile yaparsınız bunları? En basiti aldığım ve beğenmediğim bir dergi paramı iade edebilir mi? Var mı köşesinden kapatabileceğim kısa yolu? Sık kullanılanlara ekledik efendim deyip geçelim efendim.

• Erişilen bir web sayfası sonsuz sayıda çoğalabildiğinden her kullanıcı eserin bir kopyasını edinebiliyor. Basılı eserle, sanal sayfanın etkili olma mücadelesinde sanal edebiyat yarına neyi taşıyor? Çoğalan şiirimizin geleceğinin nasıllığını sormak istiyorum?

Matbuat, digitale kayıyor… Kağıt ekranlarla ilgili çalışmalar var. Google “sanal kütüphanesi”nin küçük bir bölümünü hizmete açtı. Ülkemiz üniversitelerinin ve kütüphanelerinin de veriye ulaşmak, tez aramak, süreli yayınları takip etmek gibi bir takım hizmetleri hantal da olsa başladı ki mecburen hızlanacak ve genişleyecek. Kahin değilim lakin vaziyet basılı eser açısından kötüye gidiyor. Elektronik ortam çılgın bir sele dönüşmek üzere. Ne var ne yok katıp götürecek önünde. Basılı eserin bundan kurtulması pek zor. Artık çocuklarımıza miras olarak kütüphaneler yerine özenle saklanan Cd’ler, flash bellekler, harddiskler bırakırız!.. Eline kitap alıp okumayan milletimiz, bilgisayarından ses teknolojisinin de hızla geliştiği bir ortamda okunan bilgiyi dinleyebilir, bir farzı eda etmiş olmanın gönül rahatlığını duyabilir. Matbuat digitale kayıyor, akıbet puslu bu sebeple.

Şiir, kendi başının çaresine bakabilir. Ben o kadar karamsar değilim şiirin geleceğinden.

Ek Soru: Daha çok sanal edebiyatın olanaklarından faydalanan, beğendiğiniz ya da zikredilmesi gereken 5 şair?

• İsmet Özel (ismetozel.com)
• Ali Ömer Akbulut (zinhar.com)
• Sezai Karakoç (Direkt kendisi istifade etmiyorsa da bütün şiirlerine internet üzerinden kolayca ulaşabiliyoruz)
• Hakan Albayrak
• Mevlana İdris

Mor Taka Web Sitesi