İnsan yaşam ve kültürü her an yeni bir devinim içerisindedir. Hayatında kurumsallaşmalara gitmekte, kendini aşmaya çalışmakta, zamanın getirdiklerine cevap vermeye çalışmaktadır. Siyaset- ekonomi- kültür- ahlak gibi hayatı kuşatan her alanda farklı fikir ve algılayışlarla insanoğlu yoluna devam etmektedir. Her çağda insanın sorunlara verdiği cevaplar çeşitlenmekte, bu aşama aşama medeniyet düzleminde kendini ifade etmektedir. Medeniyetler insanlık fikir mirasının harmonisidir. Medeniyetler kendini giyim- kuşam, yemek kültürüne varıncaya değin bir teklif barındırırlar. Bunu bazen benimseterek, bazen de zorla toplulukları yaşama durumunda bırakılmaktadır.

İnsanlığın çağımızdaki geldiği nokta geçmişle benzer yönleri bulunsa da farklılıkları ile de kendi özgünlüğünü ortaya koymaktadır. Batı medeniyetinin yükselişi ile birlikte bu düşünüş ve algılayışın insan hayatının tüm alanlarına sirayet ettiği çağlardayız. Devlet kurumsallaşmasından, eğlence kültürüne, inanışlardan geleneğe, giyim- kuşamdan yemek tatlarına, aileden toplumsal ilişkilere kadar kendi ruh ve biçimini yansıtmaktadır. Buna karşın batı medeniyeti dışında kalan diğer medeniyetler bu sürecin dışında kalamamıştır. Batının kendi hakimiyet alanını genişletmesi ve etki alanı yaratması ile bir ilişki oluşmuştur. Bu ilişki ile birlikte hakim ve galip olan kültür ile etkileşmesi ile bir kaos ortamına girilmiştir.

Bir taraftan hakim kültürü yermekte, eleştirmekte, red etmekte, diğer taraftan onu övmekte, yüceltmekte, üstün görmektedir. Eleştirenler birçok yönüyle bu medeniyetin argümanlarını kullanırken, övenler de kendi geçmiş kültür köklerinden kurtulamamaktadır. 1970’li yıllardan beri yoğun bir şekilde tartışılan kadın giyimi üzerinden hem devletin hem de toplumun algılayışlarında farklılaşmalar oluşmuştur. Devlet erki Müslüman olan Türk toplumunda kadınların batılı giyim- kuşam kültürüne eklemlenmesini isterken, kamu ve bazı özerk alanlarda var oluşuna müsaade etmemektedir. Türk toplumu ise dini ve kültürel geleneği hayata yansıtmaya çalıştığı gibi Batı kültürünün argümanlarından ve birikimlerinden faydalanmakta- yaşamına tatbik etmeye çalışmaktadır.

Giyim, düşünce ve iman edilen unsurlardan ayrı düşünülemez. Düşünce yapısı giyimi, giyim ise belli bir süreçte düşünceyi etkilemektedir. Her düşüncenin de yazılı kurallar olarak ifade etmese de teklif ettiği bir giyim biçimi vardır. Modern çağda Müslümanların moderniteye duyduğu alerji ile birlikte modern giyim kalıplarına da karşı çıkmıştır. Osmanlı da giyim şekillerinden dolayı 2. Mahmut’un gâvur padişah adıyla nitelendirilip indirildiği vaki olmuştur. Alışılageldik üzere önce karşı çıkılmış ardından kabul görerek ileri noktalara taşınmıştır. Bunda hâkim medeniyet rolünün de etkisi vardır. Batı ortaya koyduğu yaşam tarzını her yönüyle değiştirmiş ve etkilemiştir.

Giyim düşüncenin değişmesi anlamında Türkiye Cumhuriyetinde asli unsur olarak görülmüştür. Şapka Kanunu ile başlatılan uygulamalarda idamlarla sonuçlanan bir süreç yaşanmıştır. Bunlara göre Batılı olmak, Batılı gibi düşünmek, ilerlemek için onlar gibi giyinilmeliydi. İslami bilinç düzeyinin İslamcılık formunda algılayışlarında yer verenler batı kültürünün etkisi ve inancın çerçevesi arasında bir arayış içerisine girmişlerdir. Giyim noktasında Şule Yüksel Şenler’in öncülüğünde şehirli, modern ve dindar kimlik çerçevesinde bir tarz oluşturulmaya çalışılmıştır. Başörtüsü, pardesü ve diğer parçaları ile giyim kuşamda farklı bir çizgi ortaya konulmuştu. 80’li yıllarla birlikte üniversitelerde okuyan başörtülü kızların artışı devlet tarafından tehlikeli addetmesi ve bu noktada karşılıklı mücadele meydana geldi. Devletin bu örtünme biçimini “Türban” şeklinde ifadelendirerek siyasi İslamcılığın sembolü olarak görmesi, diğer taraftan sorunun mağdurları bu örtünme biçiminin tesettüre uygun “başörtüsü” olduğu noktasındaki iddiası arasında kavramsal sıkışıklık yaşanmıştır. Bu mücadele sürerken Refah Partisi’nin önce belediyelerde sonra genel seçimlerdeki başarısına yansıyan bunun şahsında dindar bir kimliğin ön plana çıkması ile birlikte dindar, modern ve şehirli bir kimliğin nasıl olabileceği noktasında bir netlik oluşmadı. Bu arayış kendisini en çok başörtüsü üzerinden ifade etmiştir.

Dindar insanların tek bir tip giyim şekli bulunmamaktadır. Hatta her camianın kendine has renk, biçim farklılıkları bulunmaktadır. Kimisi çarşafı İslami giyimin asli unsuru olarak savunurken, kimisi “Anadolu Usulü” diyerek başörtüsünü çene altında bağlamakta, kimisi “Türban” denilen çene altında toplu iğne ile bağlamakta, kimisi pardesüyü önemserken, kimisi sadece baş örtmek ile yetinmekte, kimisi pantolon giymeyi onaylamaktadır. Bunlardan bazıları yaptıklarının İslami! olmadığını ancak toplumsal yaşam ve diğer faktörlerin etkisiyle böyle giyindiklerini söylemektedirler. Bazıları ise baş örtmeyi İslam’ın asli unsuru olarak görmediğini düşünerek dini vicdan meselesi olarak addetmektedirler.

Başörtüsü tartışmalarının odaklandığı noktalar; kamusal hayatta başörtüsü ile bulunmak ve tesettür defileleri olarak nitelendirilen etkinliklerdir. 1990’lı yıllardan itibaren Tekbir Giyim’in öncülük ettiği ve bazen başka modacılarında yapmakta olduğu defileler tartışılmaya devam etmektedir. Bu noktada dindar kamuoyunun çoğunluğu bu tarz etkinliklerin tesettürün amacına ve ruhuna aykırı olduğunu iddia etmekte hatta istismar edildiğinden hareketle davalar bile açılmış bulunmaktadır.

Defileler dünyada şu anda giyim ve tüketim kültürünün belirleyici unsuru olmuşlardır. Firmalar ürettikleri ürünleri pazarlamak için özel programlarla tanıtmaktadırlar. Bu defileler ile giyim anlayışları yönlendirilmekte, insanların giyim kültürü şekillendirilmektedir. Kullanılan renklerden, en ufak ayrıntılara kadar yapılan değişiklikler ilgi ile takip edilmektedir. Defile olgusunun Kadın bedenini ve pazarlamayı esas alması, Batı giyim anlayışının ve bir parçası olması hasebiyle ülkemizde bu uygulama birçok İslamcı düşünür ve akım tarafından hoş karşılanmamakta ve haram derecesinde yasak olduğu iddia edilmektedir. Modernizm kendini en çok kadın bedeni üzerinden ifade etmeye çalışmakta ve onu istismar etmektedir. Ayrıca Tesettürü ticarete alet etmek gibi bir durum olduğu düşünülmektedir. Örtünme bir ibadettir ve bu ibadeti yerine getirecek elbiseleri ve renkleri seçebilme hakkına sahipsin. Dolayısıyla elde edilen ve belirli bir maddi karşılık karşılığında seçilen elbisenin farklı formlarının olması ve pazarlanması ibadet algılayışına halel getirmez.

Oysa yine bu olguyu rede eden aynı kişiler hayatlarında bu moda akımlarının farklı tezahürlerini kullanmaktadır. Tesettürün parçası olan elbisenin farklı farklı kullandığına şahit olmaktayız. Burada bir çelişki yok mudur? Gösterileni kullan ama bu tarzın kamuoyu ile paylaşılmasını kabul etme. Oysa İslam’ın kutsal kabul ettiği bir giyim şekli ve tasarımı yoktur. Bu noktalarda getirdiği sınırlamalar vardır. Bugün çarşaf İslami giyim tarzının numunesidir diyemeyiz. Ama bunu giyeni de yermeye, sitem etmeye de hakkımız yoktur. Adı tesettür defilesi olarak konulan aslında yasakçı zihniyetin malulü olan isimlendirmeye takılarak bu noktadaki çabaları engellemeye hakkımız yoktur.

Eğer bir medeniyet formu taşıyor ve iddia ediyor isek insanlara kültür, düşünce, sanat, sinema alanlarında olduğu gibi bu felsefenin ürünü olan giyim tarzını ortaya koyabilmeli ve teklif edebilmeliyiz. Bu kültürün taşıdığı zenginliği ifade edecek renkleri, zevkleri taşıyabilmelidir. Anadolu kadının geçmişte yerelde giydiği kıyafetlerdeki renk, çeşitlilik ve zevki şimdi görememekteyiz. Bunu ifade edecek imkânlardan biri olan Moda- Giyim noktasında Defile gibi araçlardan faydalanmanın dini anlayışa halel değil aksine katkı yapacağı inancındayım. Kendi kültür hazinemizi ifade edecek yaklaşımların hiçbir zararı bulunmaz. Bu nedenle giyim noktasında Doğu- Türk- İslam nasıl tanımlarsanız tanımlayın bu kültür dinamiklerinin eşsiz zevkini çıkartmak ve dünyaya teklif etmek zorundayız. Koparak, kaçarak, korkarak değil cesaretle, inançla bezenmiş, kendi ruh ve dinamizmi yansıtarak var olmalıyız.