Mekke'den Medine'ye göç eden Müslümanlara "muhacirler" (göç edenler) denildi. Muhacirleri barındıran, onlara her türlü yardımda bulunan Medineli Müslümanlar ise "ensar" (yardım edenler) olarak adlandırıldılar. Allah Kuran'da, bu iki mümin topluluğu hakkında şöyle bildirmektedir:

İman edenler, hicret edenler ve Allah yolunda cehd edenler (çaba harcayanlar) ile (hicret edenleri) barındıranlar ve yardım edenler, işte gerçek mümin olanlar bunlardır. Onlar için bir bağışlanma ve üstün bir rızık vardır. (Enfal Suresi, 74)

Muhacirler, Medine'ye yanlarında hemen hiçbir şey getiremeden ulaşmışlardı. Önemli bir bölümü zengin insanlardı ve Mekke'nin mal-mülk sahibi kesimi arasındaydılar. Ancak hicret ederken bu malların tamamına yakınını geride bırakmak zorunda kalmışlardı. Hicret gizlice yapıldığı için dikkat çekmemeleri gerekiyordu ve bu nedenle yola çıkmadan önce mallarını satmaları mümkün olmamıştı. Çoğu, sadece evlerinin kapısını çekip çıkmışlardı. Rabbimiz, bir ayetinde, muhacirleri "... (Bundan başka bu mallar) Hicret eden o fakirleredir ki, onlar, Allah'tan bir fazl (lütuf ve ihsan) arayıp, Allah'a ve O'nun Resulüne yardım ederlerken yurtlarından ve mallarından sürülüp-çıkarılmışlardır. İşte bunlar, sadık olanlar bunlardır." (Haşr Suresi, 8) sözleriyle tarif etmiştir. Bir başka ayette ise, muhacirler hakkında şöyle bilgi verilmiştir:

Onlar, yalnızca; "Rabbimiz Allah'tır" demelerinden dolayı, haksız yere yurtlarından sürgün edilip çıkarıldılar... (Hac Suresi, 40)

Ayetlerden de anlaşıldığı gibi, muhacirlerin önemli bir bölümü, aslında zengin insanlardan olmalarına rağmen, Medine'ye geldiklerinde artık fakirdiler. O sırada geriye dönüp evlerini, mallarını ve mülklerini geri almaları ise hiçbir şekilde mümkün gözükmüyordu. Nitekim hicretin hemen ardından Mekke'deki müşrikler göç eden Müslümanların evlerini, dükkanlarını ve tüm diğer mülklerini yağmaladılar. Bunun haberi de çok geçmeden Medine'ye ulaştı.

Ama bu durum, onlarda hiçbir şekilde endişe ve hüzün oluşturmadı. En büyük zenginliğin Allah'a iman ve teslimiyet olduğunu, Allah'ın, Kendisine güvenen kullarının güvenini boşa çıkarmayacağını biliyorlardı.

Nitekim muhacirler çok kısa bir zamanda Medine'de rahat barınaklar elde ettiler. Dahası, kısa zamanda iyice güçlenecek ve Mekkeli müşriklere karşı savaşıp onları mağlup edecek güce ulaşacaklardı. Rabbimiz bir ayette, muhacir Müslümanları zayıflıktan büyük bir güce nasıl ulaştırdığını şöyle anlatır:

Hatırlayın; hani sizler sayıca azdınız ve yeryüzünde zayıf bırakılmıştınız, insanların sizi kapıp-yakalamasından korkuyordunuz. İşte O, sizi (yerleşik kılıp) barındırandı, sizi yardımıyla destekledi ve size temiz şeylerden rızıklar verdi. Ki şükredesiniz. (Enfal Suresi, 26)

Muhacirlerin barınmasına vesile olanlar ise, Medineli ensardı. Ensar, önceki yıllarda hac mevsimlerinde Mekke'ye giderek gizlice Resulullah'a biat eden ya da biat eden Müslümanların tebliği ile İslam dinini kabul eden Yesriblilerden oluşuyordu. İslam'ı Mekkeli Müslümanların çoğundan daha geç kabul etmişlerdi ama onlar gibi güzel ahlaklı, samimi ve fedakardılar. Evlerini, yiyeceklerini, mallarını ve mülklerini muhacirlerle gönülden paylaştılar. Allah, muhacirler ile ensar arasındaki bu güzel din kardeşliğini ve gösterdikleri üstün ahlakı şöyle haber verir:

Kendilerinden önce o yurdu (Medine'yi) hazırlayıp imanı (gönüllerine) yerleştirenler, hicret edenleri severler ve onlara verilen şeylerden dolayı içlerinde bir ihtiyaç (arzusu) duymazlar. Kendilerinde bir açıklık (ihtiyaç) olsa bile (kardeşlerini) öz nefislerine tercih ederler. Kim nefsinin 'cimri ve bencil tutkularından' korunmuşsa, işte onlar, felah (kurtuluş) bulanlardır. (Haşr Suresi, 9)

Allah Ensar ve muhacirin bu üstün ahlakına karşılık onlardan hoşnut olduğunu Kuran'da şöyle bildirmiştir:

Öne geçen Muhacirler ve Ensar ile onlara güzellikle uyanlar; Allah onlardan hoşnut olmuştur, onlar da O'ndan hoşnut olmuşlardır ve (Allah) onlara, içinde ebedi kalacakları, altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. İşte büyük 'kurtuluşve mutluluk' budur. (Tevbe Suresi, 100)

Hz. Muhammed (sav)'in hicreti, İslam tarihinde yeni bir dönem açan, çok büyük siyasi sonuçlar meydana getiren bir olaydır ve tarih kitaplarında da bu şekilde anlatılır. Ancak tüm bunların ötesinde, aslında belki de hicretin en önemli sonuçlarından biri, yukarıda yer alan ayetin sonunda vurgulanan kısmı, insanın nefsindeki cimri ve bencil tutkulardan arınmasıdır. Dolayısıyla hicretin en önemli hikmetlerinden biri, müminlerin imanlarını sağlamlaştırması ve ahlaklarını olgunlaştırması olmuştur. Muhacirler, sadece Allah'a güvenerek sahip oldukları her türlü maddi imkanı terk etmişlerdir ve bu ahlakın kazandırdığı manevi olgunluğa ulaşmışlardır. Ensar ise, sahip oldukları tüm malları Allah'ın rızasını kazanabilmek için kullanarak, dünya hayatına dair hiçbir maddi imkana değer vermediklerini göstermişlerdir. Mümin kardeşlerinin huzuru ve rahatlığı için her türlü fedakarlıkta bulunurken, kendi nefislerindeki tüm bencil duygulardan kurtulmuşlardır.

Kısacası hicret, müminler için herşeyden önce imanda derinleşme, kamil imana kavuşma fırsatı olmuştur. Nitekim Allah onları hicretin ardından güçlendirmiş, inkarcılara karşı onlara fetih ve zafer vermiştir.